न्यूयोर्क । भारतीय विदेशमन्त्री डा एस जयशंकरले भारतलाई उपदेश दिने अमेरिकाले भारतकै सिको गरिरहेको आरोप लगाएका छन् । न्यूयोर्कमा आयोजित ‘एसिया सोसाइटी’को कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै उनले सो आरोप लगाएका हुन् ।
अमेरिकासँगको सम्बन्धबारे टिप्पणी गर्दै उनले भने, ‘अमेरिकाले आतंकवाद सम्बन्धी भारतको चिन्ता बुझ्न सकेको छैन, जसले सम्बन्धमा असर पारिरहेको छ।’
जयशंकरले भने, ‘भारतले दशकौँदेखि आफ्नो छिमेकीबाट आतंकवादको सामना गर्दै आएको छ। यदि अमेरिकाले यसको गम्भीरता बुझ्दैन भने, यसले सम्बन्धमा असर पार्छ।’
चीन र अमेरिकाबीच बढ्दो निकटताबारे जयशंकरले उल्लेख गर्दै भने, ‘अमेरिकाले अहिले रूस, युक्रेन र चीनजस्ता राष्ट्रहरूसँग एकैसाथ सम्बन्ध सुधार गरिरहेको छ। यसले भारतको कूटनीतिक मोडेल (शैली) अपनाइरहेको छ—जुन नीतिका लागि भारतको यसअघि अमेरिकाद्वारा आलोचना गरिएको थियो।’
एसिया सोसाइटीको कार्यक्रममा पूर्व अमेरिकी कूटनीतिज्ञ ड्यानियल रसेलले जयशंकरसँग संवाद गरेका हुन् ।
संवादका क्रममा जयशंकरले विश्वका धेरै देशहरूका लागि अमेरिकासँगको सम्बन्ध पहिलेभन्दा बढी जटिल बनेको र यो भारतका लागि सुखद कुरा नभए पनि, यही यथार्थ भएको प्रष्ट पारे ।
उनलेभ भने, ‘पहिले अमेरिकामा यस्तो सोच थियो कि भारतसँग धेरै विकल्पहरू हुनुहुँदैन र उसले मुख्यतया अमेरिकासँगको सम्बन्धमा मात्र ध्यान केन्द्रित गर्नुपर्छ; तर, त्यो भ्रम वा देखावटीपन अब हटेको छ। उनले टिप्पणी गरे कि अमेरिकाले अब अन्य एसियाली राष्ट्रहरूसँगको सम्बन्ध आफैँ प्रत्यक्ष रूपमा व्यवस्थापन गरिरहेको छ। अर्को शब्दमा भन्नुपर्दा, जुन नीतिका लागि भारतले आलोचना खेप्नुपरेको थियो, त्यही नीति अब अमेरिकाले पनि अपनाइरहेको छ।’
जयशंकरका अनुसार विश्व यस्तो युगमा प्रवेश गर्दैछ जहाँ राष्ट्रहरू केवल एउटा देशमा मात्र निर्भर रहनुको सट्टा धेरै देशहरूसँग सम्बन्ध विस्तार गरिरहेका छन्। यो परिवर्तनले विश्वलाई बहुध्रुवीय व्यवस्थातर्फ डोर्याइरहेको छ।
उनले ठट्टा गर्दै भने कि अहिले सबैसँग यो ‘चुइङगम’ छ र उनीहरूले यसलाई आ-आफ्नै तरिकाले प्रयोग गर्नेछन्।
उनले उल्लेख गरे कि कसैले यो परिवर्तनलाई स्वागत गरोस् वा नगरोस्, जब अमेरिकाजस्तो प्रमुख शक्तिले यसरी काम गर्छ, यसले सम्पूर्ण विश्वलाई असर गर्छ र एउटा विश्वव्यापी प्रवृत्ति बन्न पुग्छ।
जयशंकरले हालैको तुलनामा भारत र चीनबीचको सम्बन्धमा सुधार आएको बताए । उनले भने, ‘सन् २०२० को सीमा तनावपछि सम्बन्ध निकै बिग्रिएको थियो, तर सीमाको अवस्था सामान्य बन्दै गएसँगै सम्बन्ध बिस्तारै सुध्रिँदैछ—यद्यपि सबै समस्याहरू समाधान भइसकेका छैनन्।’
जयशंकरले औंल्याए कि हाल विश्वका विभिन्न भागहरूमा द्वन्द्वहरू चलिरहेका छन्। साथै, आर्थिक दबाब र राजनीतिक उद्देश्यका लागि व्यापारलाई हतियार बनाउने प्रयासले विश्वव्यापी स्थितिलाई अस्थिर बनाएको छ।







